علوم زمین

پست الكترونيک

آرشيو

خانه

 
دوستان در سايت

یکشنبه ٩ شهریور ،۱۳۸٢

 

زمين شناسی تاريخی(بخش بيستم)

جريانهای دريائی

جريانات سطحی surface Currents

سيستم بادهای غالب در يک منطقه نيروئی در سطح آبهای اقيانوسها ايجاد می کند که آنها را بحرکت در آورده و جريانهای سطحی را ايجاد می کنند . باد نيروی محرک بنيادی اين حرکت است ، اما جهت کنونی جريانها متاثر از تاثير Coriolis و نيز پيچش در اطراف قطعات وسيع خشکيها ميباشد. جريانات سطحی اصلی در شکل 15-16 مشاهده می شود و نشان ميدهد که توده های آب ميتوانند در مسافات طولانی حرکت کنند. گرچه اين جريانات متعلق به اعماق کم اقيانوسها ميباشند اما بعضی از جريانهای سطحی ممکن است تا عمق 2 يا 3 هزار متری کشيده شوند .اهميت اين جريانها برای انسان با يکی از بهترين مثالهای آنها يعنی جريان معروف گلف ستريم Gulf Stream نشان داده ميشود. آبهای سطحی اقيانوس اطلس شمالی بوسيله بادهای شمال شرقی بطرف جنوب يعنی بطرف نواحی استوائی حرکت ميکنند، اما سپس بطرف شمال پيچيده شده و در امتداد ساحل شرقی آمريکای شمالی بصورت جريان جريان گلف يا Gulf Stream  حرکت ميکند . بدين ترتيب آبهای گرم استوائی بطرف عرض های جغرافيائی متوسط حرکت ميکنند. اين آبهای معتدل گرم موجب تعديل آب و هوای مکانهائی مانند ايسلند Iceland و جزاير بريتانيا ميگردند.

 

جريانهای عمقی Deep Current

در حاليکه جريانات سطحی اساسا" حرکات و جابجائی های افقی آب هستند . عده ای ديگر از جريانات اقيانوسی شامل حرکات عمودی پر اهميت ميباشند که بنام جريانات عميق Deep Current ناميده ميشوند. اين جريانات به سبب اختلاف وزن مخصوص آب ايجاد ميشوند. عوامل کنترل کننده وزن مخصوص يعنی گرما ، درجه شوری و تيرگی آب اشکال مختلفی از جريانات عمقی مربوط به وزن مخصوص ايجاد ميکنند.

 

جريانهای گرم و سرد Hot and cold Currents

آب سرد نواحی قطبی به سبب سنگينی به پائين فور ميرود و در امتداد کف بستر بطرف نواحی گرمتر استوائی جريان می يابد. مثلا" آب سنگين نواحی قطب شمال در نزديکی گرينلند در اقيانوس اطلس شمالی بطرف پائين ميرود و از آنجا در اعماق پائينی بطرف استوا و حتی تا 60 درجه جنوب استوا کشيده ميشود. اين آب بنام North Atlantic Deep Water (NADw) يا آب عميق اتلانتيک شمالی نمايده ميشود. آب سردتر و سنگين تر قطب جنوب که بنام آب بستر قطب جنوب (ABW) Antrctic Bottom Water ناميده ميشود.

در ديوار قطب جنوب پائين رفته به کف بستر ميرسد و از آنجا بطرف شمال حرکت کرده و به زير آب عميق اتلانتيک شمالی فرو ميرود.

 

جريانهای شوری  Saline Currents

اختلاف وزن مخصوص بين آبهای با درجه شوری بالا و آبهای عادی دريائی موجب ايجاد جريانهای عمقی ناشی از سنگينی ميگردد. اين نوع جريان ، گردش آب دريای مديترانه را کنترل ميکند دريای مديترانه در نواحی نيمه خشک قرار گرفته است و تبخير در اين دريا موجب ميشود که شوری و در نتيجه سنگينی آن از اقيانوس اطلس بيشتر باشد . در تنگه جبل الطارق که دو پيکره آب با يکديگر مرتبطند آب سبک اقيانوس اطلس با شوری نرمال در مديترانه جريان می يابد و به اقيانوس اتلانتيک ميرود. اين آب قبل از اينکه در اتلانتيک پراکنده و منتشر شود تا عمق 1000 متری در اين اقيانوس نفوذ ميکند. با اين گردش آب دريای مديترانه در مدت 75 سال کاملا" تعويض ميشود.

 

جريانهای تيرگی و گل آلود Turbidity Currents

آبهای تيره و گل آلود سنگين تراز آبهای صاف و شفاف هستند و بنابر اين در زير آنها فرو ميروند . مکانيسم توربيدتی باين ترتيب است که هر گاه جريان مايعی با غلظت زياد و دارای مواد معلق وارد محيط رقيق تر شود، در کف بستر جريان می يابد و اگر به مانعی برنخورد بحرکت خود ادامه ميدهد و اگر به ديواره بستر برخورد کند بالا آمده و از طرف ديگر ظاهر ميشود. جريانهای توربيدتی مکانيسم های پر اهميتی برای حمل مواد از حاشيه های قاره به اعماق زياد می باشند.

توپوگرافی بستر دريا  Sea-Floor Topography

مطالعات PDR بستر اقيانوسها نشان ميدهد که اين بسترها در بعضی مناطق کاملا" ناهموار و در بعضی مناطق کاملا" هموار هستند. جزاير اقيانوسی و پشته های ميان اقيانوسی در کف اقيانوسها برخاسته هستند در حاليکه ژرفنا ها تا اعماق بسيار زيادتر از عمق متوسط درياها کشيده شده اند. حداکثر برآمدگی در کف اقيانوس يعنی فاصله بين بلند ترين و پست ترين نقاط بيشتر از اين فاصله در برآمدگی قاره ها ميباشد. اگر قله اورست با 8848 متر ارتفاع که بلندترين کوه در قاره ها هست درگودترين پرفنای اقيانوسی با 11515 متر عمق قرار بگيرد قله آن به سطح دريا نميرسد.

 

فلاتهای قاره ای Continental Shelves

هرکدام از قاره ها بوسيله يک فلات قاره Continental Shelf احاطه شده است که سطحی است با شيب ملايم و از ساحل به طرف دريا کشيده شده است . فلاتهای قاره دارای شيب بسيار ملايمی هستند که عموما" حدود يک متر در پانصد متر ميباشد به عبارت ديگر شيب يا گراديان آن Gradient يک پانصدم است . فلات قاره در محل شکست اين شيب که با افزايش ناگهانی شيب مشخص می شود خاتمه می يابد . فلاتهای قاره کم عمق ترين بخشهای اقيانوسها هستند که عمق آنها در محل نرسيده به شيب قاره از 35 تا 240 متر متغير است.

عرض فلاتهای قاره نيز وسعا" متغير است در مناطقی که از نظر تکنونيکی Tectonic فعالند مانند جنوب کاليفرنيا فلات قاره ممکن است به وسيله گسلها به رديفهائی از حوزه های کشيده تقسيم شود. به سبب اينکه فلاتهای قاره کم عمق ترين بخشهای حوزه های اقيانوسی هستند در طی يخبندان پلئستوسن Pleistocene در معرض شديد ترين تغييرات سطح آب قرار گرفتند. هنگاميکه يخچالهای قاره ای در پلئستوسن به حداکثر گسترش رسيده اند سطح آب ممکن است 100 متر پائين تر از سطح کنونی آن بوده است. خط ساحل اغلب فلاتهای قاره بسيار عقب تر بوده است ، و بسياری از آنچه که اکنون زير آب است در خارج از آب قرار داشته .

 پيام هاي ديگران ()

mostafa

لينک ها

زمین شناس

زمین شناسي ایران

زمین الکتریکی

زمین شناسی افقانستان

زمین

دیرینه شناسی

ژئوشیمی

زمین فیزیکی

کانی شناسی

کانی وجواهر

زمین شناسی رشد

ژئودزی

ژئودزی ایران

مهندسی معدن

مهندسی معدن 2

زمین ساخت

زمین ریخت شناسی

زمین شناسی نفت

 

 

امکانات

لوگوي وبلاگ شما

علوم زمین


ارتباط با من

 


My status

عکسهای سونامی

فتوگالری 1

وبلاگ هاي دوستان

Python

هادی صداقت

سازمانهای مرتبط   

پژوهشکده زلزله شناسی

سازمان زمین شناسی ایران

پايگاه ملی داده های علوم زمين کشور

http://pejmanearth.persianblog.ir/rss.xml